Uit Voorzorg

Ontstaan werkgroep VOVO

Stadsdorp Elsrijk heeft in 2018 een werkgroep voorzorg voor ouderen (VOVO) in het leven geroepen. De maatschappelijke ontwikkelingen zoals vergrijzing, schaarste in de zorg en het afnemende aandeel ouderen dat in een verzorgingshuis woont, vormden de aanleiding van de oprichting van VOVO. Hoofdthema en globaal doel was bijdragen aan ‘langer zelfstandig thuis wonen’. De doelstellingen van de VOVO luidden indertijd kort samengevat: de werkgroep heeft als doel een discussie over goede voorzorg op gang te brengen en te houden in de wijk.

Plan van aanpak 2025

De werkgroep heeft recent het besluit genomen om interviews af te nemen bij belangrijke medische en sociale zorgprofessionals in de buurt. Welke problemen komt men tegen onder ouderen in de buurt? Daarbij was het uitgangspunt dat die opsomming problemen moet bevatten waarvoor een burgerinitiatief zoals VOVO iets kan betekenen. Daarnaast werd gevraagd naar een rangorde. Daartoe zijn 10 vraaggesprekken gevoerd. De verslagen zijn geordend en door de leden van de werkgroep besproken. Deze procedure heeft geleid tot de identificatie van een tiental sociaal maatschappelijke en gezondheid-problemen of aandachtsvelden.

Problemen en aandachtsgebieden

Ouderen waar het om gaat: >75 jaar, Ouderen die langer thuis blijven wonen, Eenzaamheid, Gebrek aan zingeving Overblijven na sterven partner, Cognitieve achteruitgang, Dementie, Fysieke beperkingen, Overbelasting (mantel) zorg systeem door personeelstekort, Cohesie in de buurt neemt af, Vervoer, Praktische problemen met de toegenomen digitalisering, Aandeel expats in de buurt.

Speerpunt voor VOVO

Voorlopig kiezen we ervoor om ons te concentreren op het opzetten en onderhouden van voorzorgcirkels omdat we ervan uitgaan dat deze cirkels een goed antwoord bieden aan een groot deel van boven vermelde problematiek.

Wat zijn voorzorgcirkels?

Voorzorgcirkels zijn netwerken van ongeveer 10 tot15 ouderen - of adressen - in een buurt, die elkaar op verschillende manieren ondersteunen. Ze spreken met elkaar af dat ze voor elkaar klaarstaan en stemmen af hoe ze elkaar kunnen helpen.

Het doel is zorgzaamheid en gezelligheid te bevorderen en eenzaamheid tegen te gaan. Ze zijn gericht op het creëren van een samenleving waarin mensen naar elkaar omzien.

Deze cirkels zijn een reactie op de uitdagingen van de vergrijzing, de toegenomen individualisering en de personeelstekorten in de zorg.                                                        

Waarom voorzorgcirkels?

De tijd dat we volledig konden leunen op de verzorgingsstaat is voorbij. Of je nu in de stad of op het platteland woont, we hebben elkaar weer nodig voor zorg, ondersteuning en omzien naar elkaar. Dit vraagt om een omslag in ons denken én doen. We moeten ons bewust voorbereiden op de toekomst om onvoorziene situaties beter het hoofd te kunnen bieden.

Een mooie inspiratiebron is het oude concept van ‘’noaberschap’’, waarbij buren in dorpen en op boerderijen elkaar intensief hielpen omdat er simpelweg geen andere opties waren. In 2025 en nog meer richting 2040, wordt dit wederom belangrijk voor alle ouder wordende Nederlanders. Het is tijd om de samenhang in de wijk weer in eigen hand te nemen

Voorzorgcirkels bieden een manier om dit te realiseren: door samen te werken in kleine netwerken van buren kunnen we een zorgzamere samenleving creëren waarin iedereen een betekenisvolle rol speelt. Voorzorgcirkels zijn een eenvoudige, effectieve manier om het gevoel van “omzien naar elkaar” nieuw leven in te blazen.

Het opzetten van goedwerkende voorzorgcirkels vraagt om medewerking aan twee kanten. Aan de kant van de genen die iets willen betekenen of doen voor een ander. Maar ook voor de genen die zorg nodig hebben of krijgen van bijvoorbeeld buren. Voor veel mensen is de drempel om hulp te vragen of te accepteren hoog.

De werkgroep VOVO stelt zich ten doel om het opzetten van voorzorgcirkels te vergemakkelijken. VOVO wil graag stimuleren om cirkels op te zetten en bij te dragen aan het onderhouden van het goed functioneren hiervan. Wij willen dat doen door mee te denken, door literatuur te leveren, contact te leggen met ervaringsdeskundigen zo nodig bij de start te coachen of ruimte voor overleg te bieden.

Overigens gaat het bij de zorg in voorzorgcirkels uitdrukkelijk niet om medische zorg: die blijft op het bordje van de professionals.

Wat leveren voorzorgcirkels?

Voorzorgcirkels corresponderen met een belangrijke verschuiving in de samenleving: van 'zorg' naar 'naar elkaar omzien'. Wie deelneemt aan een voorzorgcirkel weet dat hij of zij er niet alleen voor staat als er ooit hulp of ondersteuning nodig is. Je weet je omringd door mensen op wie je kunt rekenen. Dat is een prettig maar ook veilig gevoel.

Mensen lossen meer problemen onderling op, wat zorgt voor meer sociale verbinding en langer zelfstandig functioneren. Dit draagt bij aan een beter leven voor iedereen.

Wonen in een buurt waarin mensen naar elkaar omzien is voor iedereen prettig, ongeacht leeftijd of gezinssamenstelling. Toch richten we ons specifiek op 60-plussers. Voor ouderen wordt het in de nabije toekomst namelijk steeds belangrijker om een netwerk te hebben waarop ze kunnen rekenen als het moeilijk wordt.

En ben je jonger dan 60? Geen probleem, je bent natuurlijk van harte welkom om mee te doen!

Starten met een voorzorgcirkel 

Wat misschien wel het allermooiste van de voorzorgcirkels is, is dat iedereen er een kan starten. Het initiatief kan bij een of meer buren vandaan komen, maar ook vanuit zorg- en welzijnspartijen

Alles begint met persoonlijke betrokkenheid, het verlangen dat omzien naar elkaar weer de norm wordt. Veel mensen zijn zich nog niet bewust van de veranderingen in de (ouderen)zorg en hebben te hoge verwachtingen van de overheid.

Wie en wat heb je nodig om te starten?

Iedereen kan een voorzorgcirkel starten. Je hebt geen achtergrond in maatschappelijk werk of zorg nodig. Het enige wat je nodig hebt zijn je buren en je omgeving. Het is handig als er binnen de groep iemand opstaat als kartrekker of verbinder, die de hulpvragen en het aanbod kan coördineren. 

Wat wil VOVO de komende maanden doen?

Na de zomer wordt er een bijeenkomst georganiseerd en worden de plannen verder besproken.